تحلیل

تعهد امارت‌اسلامی به عدم تهدید تمامیت ارضی جامعهٔ جهانی

استقرار امارت‌اسلامی افغانستان برای دومین‌بار در هزارهٔ سوم و ۱۵آگست سال۲۰۲۱، توام با تعهد مبنی بر عدم تهدید قلمرو و خاک افغانستان به منظور نقض حاکمیت و امنیت ملی بازیگران جامعه جهانی بود. زمانی‌که جامعه‌جهانی را مطرح می‌سازد تنها ایالات‌متحده‌ی و متحدان آن را شامل نمی‌شود؛ بلکه کلیه‌ی تابعان حقوق بین‌الملل و شخصیت‌های حکمی نظام […]

استقرار امارت‌اسلامی افغانستان برای دومین‌بار در هزارهٔ سوم و ۱۵آگست سال۲۰۲۱، توام با تعهد مبنی بر عدم تهدید قلمرو و خاک افغانستان به منظور نقض حاکمیت و امنیت ملی بازیگران جامعه جهانی بود. زمانی‌که جامعه‌جهانی را مطرح می‌سازد تنها ایالات‌متحده‌ی و متحدان آن را شامل نمی‌شود؛ بلکه کلیه‌ی تابعان حقوق بین‌الملل و شخصیت‌های حکمی نظام بین‌الملل را در بر دارد.

این نکته بدین معناست که تنها بازیگران دولتی جامعه بین‌المللی مشمول این تعهد نیست؛ بلکه سازمان‌های بین‌المللی که با محوریت بشری و کمک‌های بشردوستانه که در سطح جهان گسترش دارد را نیز شامل می‌شود. به‌همین دلیل است که روابط امارت‌اسلامی افغانستان با سازمان‌های بین‌المللی که در افغانستان مستقر هستند، در بهترین حالت ممکن قرار دارد. در نهایت می‌توان گفت که تعهد امارت‌اسلامی افغانستان سه‌جهت را شامل می‌شود.

نخست، عدم تهدید به دولت‌ها؛

دوم، مصئونیت برای سازمان‌های بین‌المللی؛

سوم، شهروندان خارجی.

کلیه‌ی تلاش‌های امارت‌اسلامی افغانستان متمرکز بر عادی‌سازی و تسری مراودات با این سه سطح می‌باشد که با پیشرفت‌های چشم‌گیری نیز به همراه است.

در نخست امارت‌اسلامی‌افغانستان، اکنون نزدیک با سه واحد سیاسی نظام بین‌الملل با محوریت نخست در یک تعامل و روابط بنیادی به سر می‌برد.

از سطح سفیر تا ارشد‌ترین مقامات دستگاه دیپلماسی و معاونت نخست‌وزیری دولت‌ها به کابل حضور یافته‌اند. سازمان‌های بین‌المللی نیز در افغانستان وجود و حضور دارند که باید اذعان کرد که در شرایط گوناگون در کنار مردم افغانستان ایستاده‌اند. سازمان همکاری‌های اسلامی اکنون در کابل سفیر دارد و به تعامل با امارت‌اسلامی‌افغانستان می پردازد. معاونت ارشد سازمان‌ملل‌متحد در کابل حضور دارد و پیوسته در مذاکره با مقامات ارشد در گفتگو‌اند. ده‌ها نهاد‌های بشری و انسان‌دوستانه دیگر نیز در کابل از سوی شخصیت‌های حقوقی و حقیقی در کابل مدیریت می‌شود و سرگرم ارائه خدمات است. در مورد گزینهٔ سوم نیز باید یاد آورد شد که هزار‌ها توریست و گردشگر از کشور‌های مختلف جهان به مناطق مختلف افغانستان سفر کرده‌اند. بر بنیاد گزارش اداره احصائیه و معلومات امارت‌اسلامی، در سال گذشته ۱۵هزار و ۱۵۳‌شهروند خارجی با هدف گردشگری و کار وارد افغانستان شده‌اند. این نشانگر مراودات افغانستان با شهروندان کشور‌های جهان است. تأمین امنیت یکی از دست‌آورد‌های ملموس است که به شهروندان افغانستان و دیگر دولت‌ها اطمینان بخشیده است که اکنون می‌توانند در هر زمان، شب‌‌وروز در هر مکان افغانستان از نورستان تا بدخشان و از کابل تا زابل بدون هیچ هراس و هزینه‌های امنیتی سفر نمایند؛ بنابراین، امارت‌اسلامی افغانستان تعهد خود را در امر عدم تهدید‌بودن خاک افغانستان به دولت

‌ها، سازمان‌های بین‌المللی و شهروندان و گردگشران بیرونی تحقق بخشیده است و این فرایند عمیق‌تر نیز می‌گردد.

بر بنیاد مفاد محتوای توافق‌نامهٔ دوحه میان ایالات‌متحده آمریکا و امارت‌اسلامی افغانستان، نخسیتن تکلیف افغانستان در برابر جامعه جهانی مشخص گردیده است که قلمرو و خاک افغانستان در اختیار طرف‌ها و گروه‌ها قرار داده نمی‌شود تا علیه حاکمیت ملی دولت‌های عضو جامعه جهانی تهدید گردد.

بخش دوم توافق‌نامه دوحه که از پنج بند برخوردار است، به تکلیف‌های امارت‌اسلامی مبنی بر عدم بروز هیچ گونه تهدید از قلمرو این حاکمیت به جهان اشاره شده است. در بند نخستِ بخش دوم توافق‌نامه آمده است که امارت‌اسلامی هیچ عضو خود و یا فرد دیگر و گروه، به شمول القاعده را اجازه نخواهد داد تا از قلمروی افغانستان بر علیه امنیت جامعه جهانی و آمریکا استفاده نماید. این نکته مستلزم تأمل است که زمانی گفته می‌شود هیچ فرد امارت‌اسلامی؛ منظور این است که هیچ عضو حکومتی، نظامی، اداری و سیاسی متعلق به امارت‌اسلامی افغانستان اجازه این را نخواهد داشت تا از افغانستان علیه دولت‌های دیگر بهره گیرد. اکنون پرسش این است که کدام عضو این ساختار‌های امارت‌اسلامی افغانستان مبتنی بر چه مدارک و شواهدی بر جهان اعمال تهدید کرده است؟ دقیقاً پاسخی وجود ندارد. تاکنون هیچ یک از نهاد‌های استخباراتی و اوپراتیفی جهان نیز این را ثابت نساخته است که عضو امارت‌اسلامی از افغانستان علیه دولت دیگری دست به تهدیدی زده باشد. به‌همین‌سان چون نیروهای امنیتی و نظامی به سرتاسر قلمرو افغانستان حاکمیت دارند و هیچ نقطه از دسترسی امارت‌اسلامی بیرون نیست، هیچ شبکه، گروه و جریانی نمی‌تواند دست به نقض این تعهد امارت‌اسلامی در برابر دولت‌های جهان بزند که موجب پدیدآورد تنش و تقابل گردد. نیروهای امارت‌اسلامی افغانستان از یک امیر واحد تبعیت می‌کنند و هرگونه فرمانی که صادر گردد بدون چون‌وچرا قابل اعمال می‌باشد. همین بند آگاه‌دهنده است که هیچ شبکه و گروه دیگری در افغانستان جای نخواهد داشت. تا اکنون هیچ جریان و گروه دیگری بدون امارت‌اسلامی افغانستان هیچ بخش حتی یک متر افغانستان را در کنترل و اختیار ندارد. بدین مفهوم که امارت‌اسلامی افغانستان اجازه نداده است که هیچ شبکه‌ای در افغانستان حتی جای پای پیدا کند و به محض سربلند‌کردن هر جریانی، از بنیاد نابود شده است؛ اما مولوی امیر‌خان متقی، وزیر امور خارجه امارت اسلامی افغانستان در نمایشگاه بین‌المللی اقغان-قزاق اذعان کرد که برخی از دولت‌ها تلاش دارد تا دست به نا‌امنی و بد‌امنی بزنند که مؤفق نخواهند شد. حتی تلاش و کوشش دیگر دولت‌ها با اهداف مغرضانه‌ای که دارند مورد توجه و دقت نظر امارت‌اسلامی‌اند که نباید تهدیدات تحمیلی از بیرون وارد قلمرو افغانستان شود. بدین‌معنا که کلیه‌ی ارکان دولت امارت‌سلامی به بحث عدم تهدید افغانستان متوجه‌اند. هیچ گروهی در افغانستان کنون توان سرباز‌گیری ندارد، آموزش نمی‌بیند، همکاری مالی و تسلیحاتی نمی‌شود و افغانستان میزبان هیچ جریان وشبکه‌ای نیست. افزون بدین توضیحات، نخستین بندِ بخش نخست توافق ‌نامه تصریح می‌دارد که حکومت امارت‌اسلامی افغانستان تضمین می‌نماید که جلوی هرگونه حمله از هر نقطه‌ی سرزمین افغانستان علیه دولت‌های دیگر گرفته می‌شود. این بند صراحتی نیز مبنی بر ایجاد میکانیسم دارد که با تمهیدات عملی آن اکنون تحقق یافته است. دو مورد در این بند توافق مهم به نظر می‌رسد.

نخست، تضمین

دوم، میکانیسم اطمینان عدم نقض حاکمیت دولت‌های جهان

مورد اول

در خصوص اینکه امارت‌اسلامی افغانستان تضمین کرده است که خاک افغانستان بهره‌گیری علیه دولت‌های دیگر صورت نمی‌گیرد را می‌تواند در بُعد امنیت و حاکمیت ملی گستر امارت تبیین کرد. جهان اذعان دارد که نیروهای امارت‌اسلامی افغانستان در هر نقطه و هر بخشی از این قلمرو حاکمیت و دسترسی دارند. امنیت سرتاسری و موجودیت امیر واحد در افغانستان نیز دالِ بر اثبات این مدعاست. در هر بخشی از افغانستان، هر گروهی که به عنوان بغاوت و مخالفت سر بلند کنند، بی‌درنگ سرکوب و نابود می‌شود و مجالی برای قوام و دوام نخواهد داشت. بنابر‌این، این خود می‌تواند تضمین کند که هیج جریانی نمی‌تواند عمداً و خودسرانه از افغانستان هیچ‌گونه تهدیدی را در حاکمیت امارت‌اسلامی بر سراسر افغانستان به دیگر دولت‌های همسایه و جهان ایجاد کند.

دوم، میکانیسم تحقق عدم تهدید قلمرو افغانستان به جامعه جهانی

سکتور امنیتی افغانستان زیر هدایت ومدیرت عالیقدر امیر‌المؤمنین حفظه‌الله، یکی از منظم‌ترین و مدرن‌ترین نیروهای ارتشی و امنیتی در سطح دولت‌های منطقه است که از هیچ‌گونه شرایط برای تأمین امنیت سرکوب بغاوتگران و مخالفان دریغ نمی‌کنند. سکتور امنیتی امارت‌اسلامی افغانستان در سه ساختار اساسی وزارت‌های امور‌داخله، وزارت دفاع ملی و ریاست عمومی استخبارات به طرد و دفع تهدیدات ملی و بین‌المللی برای افغانستان متمرکز است. بر بنیاد گزارش ها، اکنون افغانستان بیشتر از صد‌هزار نیروی آموزش دیده و مسلکی دارد که سرگرم تأمین امنیت در افغانستان‌اند و بر شمار این نیرو‌ها نیز هر روز به‌طور فزاینده‌ای افزوده می‌شود. در کنار این نیروها، هر شهروند افغانستان به عنوان یک سرباز امارت‌اسلامی در شرایط دشوار می‌ایستد که توان ایستادگی در برابر هر گونه تهدید بالفعل و باالقوه را خواهد داشت. هر روز نیروهای امنیتی امارت‌اسلامی در سکتور امنیتی با آموزش‌های جدید و تاکتیک‌های نوین آشنا می‌شوند و از ساز و برگ‌های نظامی برخوردار می‌گردند؛ بنابرین، امارت‌اسلامی افغانستان با ایجاد این میکانیسم‌های کاربردی در سکتور امنیتی افغانستان، تعهد ایجاد میکانیسم برای جلوگیری از تهدید به دولت‌های دیگر را تحقق بخشید و معترف و مصمم به تقویت این بخش نیز می‌باشد. در مفاد قرارداد دوحه نیز تصریح شده است که چهار مورد از تعهدات صورت گرفته وابسته به یکدیگر است و نخستین تعهد که نیز عدم تهدید خاک افغانستان است که امارت‌اسلامی افغانستان با تضمین و ایجاد میکانیسم‌های فوق الذکر آن را تحقق بخشید است.